Jak uniknąć pułapki kredytowej i nie wpaść w spiralę długu?

Adobe Stock

Rozsądne pożyczanie zaczyna się od wiedzy, poznania potrzeb, a także wyznaczenia celu.

Zanim zaciągniesz zobowiązanie finansowe warto odpowiedzieć sobie na pytanie czy naprawdę potrzebujesz pożyczki, a jeżeli tak, to który z dostępnych produktów kredytowych będzie dla ciebie najlepszy.

Jeśli nie do końca rozumiesz produkt finansowy i nie potrafisz zweryfikować związanego z nim ryzyka, zdecyduj się na bezpieczniejszą i lepiej znaną ci opcję lub skonsultuj się z ekspertem. Zweryfikuj także, czy instytucja finansowa, z której usług chcesz skorzystać, jest godna zaufania i ma uprawnienia do prowadzenia takiej działalności. Szczególną uwagę zwróć na koszt całkowity kredytu, czyli sumę opłat naliczonych przez kredytodawcę w związku z udzieleniem finansowania oraz wysokość i datę spłaty rat. Upewnij się, czy i w jakiej wysokości poniesiesz koszty, jeśli spóźnisz się ze spłatą rat. I pamiętaj, nie bierz pożyczki, na którą cię nie stać.

Odpowiedzialne pożyczanie oznacza dopasowanie produktu do twoich możliwości finansowych, wnikliwe zapoznanie się z treścią umowy i obowiązek spłaty zobowiązania.

Warto sprawdzić: Długi – jak krok po kroku pozbyć się problemów

Racjonalne pożyczanie

Zanim podejmiesz decyzję o zaciągnięciu pożyczki lub kredytu, zastanów się, czy wydatek, który chcesz w ten sposób sfinansować naprawdę jest potrzebny lub pilny. Być może warto przełożyć go na później, a ten czas przeznaczyć na zebranie potrzebnych oszczędności. Jeśli jesteś pewien, że zaciągnięcie zobowiązania jest konieczne, dokładnie przeanalizuj swoją sytuację finansową i określ jakie raty będziesz w stanie spłacać. Nie bierz pożyczki, na którą cię nie stać. Jedną z podstawowych zasad bezpiecznego pożyczania jest rzetelne podliczenie dochodów i wydatków, a także sprawdzenie, jak potencjalne raty wpłyną na domowy budżet.

„Zbyt wiele osób wydaje pieniądze, których nie zarobili, by kupić rzeczy, których nie chcą, po to, by zaimponować ludziom, których nie lubią” – Will Rogers

Dokładnie sprawdź, co podpisujesz!

Nigdy nie podpisuj dokumentów, których nie przeczytałeś lub nie rozumiesz. Pamiętaj, że zawsze możesz skonsultować treść umowy z bliską osobą, prawnikiem lub innym ekspertem. Nie miej obaw, by dopytywać o kwestie, które są dla Ciebie niezrozumiałe. Zanim zdecydujesz się na zaciągnięcie zobowiązania, dokładnie przeczytaj umowę. Poproś o dokumenty, które firma finansowa ma obowiązek przedstawić, a zwłaszcza o formularz ze wszystkimi danymi dotyczącymi kosztów pożyczki.

Aż 71,1 proc. – osób terminowo płaci rachunki i raty pożyczek oraz kredytów wynika z badania – Barometr Providenta.

Czytając umowę sprawdź, czy jej zapisy są zgodne z ofertą, o której rozmawiałeś z przedstawicielem firmy lub którą widziałeś w reklamie. Szczególną uwagę zwróć na wszelkie kwestie związane z finansami – harmonogram spłat, całkowity koszt pożyczki oraz całkowitą kwotę do zapłaty (finalna suma, obejmująca kwotę i koszty kredytu, jaką w formie rat należy zwrócić instytucji, w której zaciągamy zobowiązanie). Upewnij się, że rozumiesz z czego wynikają konkretne pozycje.

Masz prawo do pełnej informacji na temat usługi i zawsze możesz poprosić przedstawiciela instytucji finansowej o wyjaśnienie niezrozumiałych zapisów. Jeśli interpretacja pracownika wydaje się niejasna lub niezgodna z zapisami umowy, zrezygnuj z usługi. Nigdy nie zgadzaj się także na umowy ustne, które różnią się od informacji zawartych w dokumentach – pamiętaj, że rozliczany będziesz z tego co podpisałeś!

Rozsądek przede wszystkim

Zanim zdecydujesz się skorzystać z danego produktu, dokładnie zweryfikuj czy instytucja finansowa, z której usług chcesz skorzystać, jest wiarygodna i ma uprawnienia do prowadzenia takiej działalności. Tutaj na pomoc przychodzi Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), która nadzoruje banki, prowadzi także rejestr firm pożyczkowych. Firmy, które nie znalazły się w tym rejestrze, od razu powinny budzić wątpliwości. Dodatkowo KNF prowadzi listę ostrzeżeń publicznych, czyli firm, wobec których złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Jeśli podmiot, którego usługi rozważasz, znajduje się na tej liście, warto poszukać bezpieczniejszej oferty.

Aż 75 proc. badanych przez Ipsos MORI deklaruje, że bez problemu radzi sobie ze spłatą rat. Zaledwie 15 proc. stwierdziło natomiast, że w przeszłości miało trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań.

Z jakich kosztów faktycznie składa się pożyczka?

Kiedy decydujesz się na pożyczkę, instytucja finansowa musi udostępnić harmonogram spłat i przedstawić wszystkie koszty, a wśród nich m.in.:

  • Wysokość oprocentowania nominalnego, czyli wysokość odsetek (wyrażona w procentach w skali roku), jakie będziesz płacić za pożyczone pieniądze.
  • Prowizję – opłatę za udzielenie pożyczki. Wchodzi ona w całkowity koszt pożyczki i często jest dodawana do pierwszej raty lub odejmuje się ją od pełnej kwoty pożyczonych pieniędzy. Czyli pożyczając 5 000 zł, otrzymasz 4500 zł, jeśli prowizja wynosiła 500 zł. Prowizja jest również wyrażana procentowo – liczymy ją od pełnej wartości pożyczonej kwoty.
  • Dodatkowe ubezpieczenia – często, żeby skorzystać z promocyjnej oferty pożyczki, musisz zdecydować się również na ubezpieczenie, które oferuje firma, np. na wypadek utraty pracy. Pamiętaj, że każde ubezpieczenie jest płatne.

85 proc. Polaków dokładnie analizuje decyzję na temat zaciągnięcia zobowiązania. Najbardziej uważnie sprawdzamy, czy będzie nas stać na spłatę rat – wynika z badania Ipsos MORI na zlecenie Grupy International Personal Finance (IPF), właściciela Provident Polska.

Całkowity koszt kredytu / pożyczki

Porównując oferty kredytów lub pożyczek, bardzo często sugerujemy się wysokością RRSO, które jest zawsze podawane w reklamach tego typu ofert. Towarzyszy temu przekonanie, że im niższe RRSO, tym niższe koszty kredytu. Jednak nie zawsze tak jest. To sformułowanie będzie prawdziwe, tylko w sytuacji, gdy porównujemy ze sobą oferty o identycznych parametrach tj. o tym samym okresie kredytowania, modelu i częstotliwości spłaty rat. W każdym innym przypadku porównujemy przysłowiowe gruszki z jabłkami. Pamiętajmy też, że RRSO obrazuje skalę kosztów w przypadku zobowiązań zaciąganych na 1 rok. W przypadku ofert krótkoterminowych, np. 30 dni, 3 miesiące, itd., RRSO zawsze przyjmuje wysokie wartości, ale niekoniecznie wiąże się to z wysokimi kosztami kredytu.

Warto sprawdzić: Długi same nie znikną. Trzeba działać

Dlatego alternatywnym rozwiązaniem jest kierowanie się całkowitym kosztem kredytu / pożyczki, który wyraża kwotowo (a nie procentowo, jak w przypadku RRSO czy oprocentowania) sumę wszystkich kosztów (odsetkowych i pozaodsetkowych) doliczonych przez kredytodawcę do pożyczonej kwoty. Pamiętajmy jednak, że CKK nie obejmuje wartości pożyczonej sumy oraz kosztów fakultatywnych, np. opłaty za zwłokę w spłacie rat.

Przykład: pożyczając 3 000 zł (kwota kredytu), masz do oddania przez cały okres spłaty 3 960 (całkowita kwota do zapłaty) zł, z czego 500 zł to koszt odsetek, 300 zł to prowizja, a 160 zł wyniesie np. koszt dodatkowego ubezpieczenia (suma odsetek, prowizji i składki ubezpieczeniowej wynosi 960 zł. Jest to całkowity koszt pożyczki). Takie zestawienie wraz z harmonogramem spłat dostaniesz od instytucji, od której chcesz pożyczyć pieniądze.

Jak wynika z badań przeprowadzonych przez Ipsos MORI:
68 proc. ankietowanych zadeklarowało, że bierze pod uwagę, czy będzie ich stać na spłatę.
63 proc. – analizuje całkowitą kwotę, jaką będzie musiało spłacić.
57 proc. respondentów przed zaciągnięciem zobowiązania upewnia się, czy na pewno potrzebuje dodatkowych pieniędzy

Pamiętaj o swoich prawach!

Jeśli już podpisałeś umowę, ale zorientowałeś się, że jej warunki są nieodpowiednie albo po prostu się rozmyśliłeś, pamiętaj, że masz prawo od niej odstąpić. W przypadku kredytu konsumenckiego (pożyczki i kredytów na kwoty do 255 550 zł, zawieranych z konsumentami przez instytucje, których działalność polega na udzielaniu kredytów), możesz odstąpić od umowy bez podawania przyczyn w ciągu 14 dni od jej podpisania.

Wystarczy, że złożysz oświadczenie o odstąpieniu od umowy, oddasz pieniądze w ciągu 30 dni od jego złożenia i zapłacisz odsetki za okres od dnia otrzymania pieniędzy do dnia spłaty długu. Podobne uprawnienia przysługują w przypadku umów zawieranych na odległość lub poza lokalem, a więc podpisywanych przykładowo w domu lub zawieranych przez internet. Tutaj także można odstąpić od niej w ciągu 14 dni bez podawania przyczyny.

Warto sprawdzić: Dziedziczenie długów po rodzicach. Jak tego uniknąć

Pętla zadłużenia, co to takiego?

Pętla zadłużenia to nic innego jak spłacanie jednego kredytu drugim kredytem lub chwilówką. Nie stać cię na ratę, więc sięgasz po kolejny kredyt czy pożyczkę, by móc spłacić wcześniej zaciągnięte zobowiązanie, ale jednocześnie dodajesz kolejną ratę do swojego budżetu. Teraz masz już dwie raty, których nie możesz spłacić, więc sięgasz po trzeci kredyt lub pożyczkę.

W pewnym momencie tracisz kontrolę nad swoim finansami i nie jesteś w stanie terminowo regulować wszystkich rat. Taka sytuacja jest niebezpieczna, dlatego zawsze w przypadku jakichkolwiek problemów ze spłatą zadłużenia należy poinformować o tym fakcie instytucję finansową, w której mamy dług. Wówczas istnieje szansa na znalezienie rozwiązania, które pozwoli ci stopniowo wyjść z kłopotów bez kolejnego zadłużania się.

Mogą Ci się również spodobać

Wysokość dotacji w programie "Czyste powietrze" wynosi od 30 do 90 proc. kosztów inwestycji i zależy od dochodów rodziny. Maksymalna kwota dotacji wynosi 47,7 tys. zł.

„Czyste powietrze”. Kto, na co i jak może uzyskać dotację

Obok programów samorządowych także władza centralna pomoże w walce ze smogiem. Wsparcie dotyczy nie ...

Becikowe może uzyskać rodzina, w której dochód netto na osobę nie przekracza 1922 zł.

Komu przysługuje becikowe i jakie dokumenty są potrzebne

Becikowe to pieniądze, które państwo wypłaca z okazji urodzenia dziecka. Jednak nie każdy może ...

10 najlepszych kredytów gotówkowych na 15 tys. zł

Stopy procentowe, których wysokość ustala Rada Polityki Pieniężnej, od dłuższego czasu są na rekordowo ...