Bez gwarancji dobrobytu

Kryzys pokazuje, jak ważne jest rozwijanie indywidualnego oszczędzania na starość

Publikacja: 31.05.2012 00:47

Oszczędzanie opłaci się na starość

Oszczędzanie opłaci się na starość

Foto: www.sxc.hu

Przeciętnie w państwach OECD osoba, która ma 65 lub więcej lat, dysponuje 85 proc. średniego dochodu mieszkańca. W Polsce wskaźnik ten wynosi 95 proc., co stawia nas w jednym rzędzie z krajami takimi, jak Austria, Francja, Luksemburg  i Meksyk. Dodatkowo wypadamy niezwykle dobrze, jeśli chodzi o ubóstwo ludzi starszych. W  Polsce wśród osób powyżej 65. roku życia ubogich jest zaledwie 5 proc., podczas gdy średnia krajowa sięga 15 proc. Kłopot polega jednak na tym, że większość dochodów, jakimi dysponują osoby starsze w naszym kraju, pochodzi z transferów publicznych (emerytur z systemu państwowego i innych świadczeń socjalnych). Znacznie mniej (bo tylko jedna piąta) wynika z pracy, a zaledwie jeden procent z oszczędzania dobrowolnego. Stawia to Polskę prawie na końcu szeregu wśród krajów OECD, gdzie średnia wynosi niespełna 20 proc.   Razem z nami na końcu są kraje Europy Środkowej. W Czechach i na Słowacji prywatne oszczędności stanowią pół procent dochodów seniorów. – Dzisiejsze 65-latki nie bardzo miały jak i gdzie oszczędzać, bo 20 lat temu w Polsce i krajach postkomunistycznych dopiero rozwijał się rynek – tłumaczy Ryszard Petru, partner w PwC. Jego zdaniem trudno przekonać także młodszych do tego, by zwiększali indywidualne oszczędzanie na emeryturę, bo wciąż istnieje przekonanie, że  emerytura musi pochodzić od państwa.

– W krajach, gdzie większość dochodów pochodzi z transferów publicznych, istnieje zagrożenie (wynikające z procesów demograficznych i starzenia się społeczeństw), że coraz mniej liczne pokolenia pracujących będą obciążane finansowaniem świadczeń dla coraz większego grona emerytów. Efektem tego będą albo zmniejszające się systemy publiczne, albo wzrost obciążeń podatkowych – tłumaczy Agnieszka Chłoń-Domińczak, ekonomistka z SGH.

60 proc. dochodów emerytów w OECD stanowią państwowe emerytury i inne świadczenia socjalne

– To oznacza, że dobrowolne prywatne plany emerytalne staną się koniecznością dla utrzymania standardu życia – mówi Edward Whitehouse, ekspert OECD. Zwraca uwagę, że  wszędzie tam, gdzie ludzie polegają na obowiązkowych ubezpieczeniach społecznych, ich dochody na starość będą znacznie mniejsze niż dochody dzisiejszych emerytów. W Kanadzie, Japonii, Wielkiej Brytanii, Nowej Zelandii tak dzieje się już od dawna. We Francji i Niemczech to stosunkowo nowe zjawisko. Ale we wszystkich krajach rozwiniętych rośnie obecnie udział dochodów kapitałowych (co obejmuje prywatne fundusze emerytalne) w dochodach osób starszych. OECD zaleca promocję prywatnych planów emerytalnych również w grupach osób mniej zarabiających.

Tak samo KE w białej księdze (publikacji zawierającej rekomendacje na temat adekwatnych i bezpiecznych emerytur) zwraca uwagę, że uzupełniające, prywatne oszczędności powinny odegrać większą rolę w zapewnieniu godziwego standardu życia na starość. KE rekomenduje, by kraje tworzyły zachęty podatkowe lub inne finansowe oraz podstawy do istnienia układów zbiorowych pracy jako instrumentów, które pomagają w prywatnych ubezpieczeniach emerytalnych.

Na razie państwowe emerytury stanowią średnio 60 proc. dochodów emerytów w OECD. Najwięcej we Francji i na Węgrzech (85 proc.), ciągle sporo w Polsce (3/4 po tym, gdy rząd wycofał się częściowo z reformy emerytalnej). Mniej niż połowę dochodu czerpią z tego źródła emeryci w Australii, Kanadzie, Japonii, Holandii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i USA.

W wielu krajach barierą utrudniającą indywidualne oszczędzanie są koszty oferowanych produktów i niskie zarobki. – Im skłonność do oszczędzania jest bardziej powszechna, tym produkty stają się jednostkowo tańsze –  tłumaczy Radosław Gołaszewski, ekspert Axa Życie.

O prywatnych emeryturach muszą myśleć szczególnie Europejczycy, którzy nie mogą raczej liczyć (ze względów demograficznych) na wsparcie ze strony dzieci czy wnuków. A już teraz widać, że zdecydowanie gorzej mają się starsi ludzie żyjący samotnie. Ich dochody sięgają 73 proc. dochodów równolatków żyjących w większych gospodarstwach domowych.

Struktura dochodów osób starszych

W większości tych krajów rozwiniętych, gdzie transfery publiczne (emerytury i inne świadczenia z systemów państwowych) stanowią połowę lub mniej dochodów osób starszych, mniejsze są kłopoty z finansami publicznymi, niż z rozwiniętymi systemami socjalnymi. W krajach rozwijających się, gdzie państwo nie zapewnia bezpieczeństwa socjalnego, praca stanowi 40 - 50  proc.dochodów nestorów.

 

Przeciętnie w państwach OECD osoba, która ma 65 lub więcej lat, dysponuje 85 proc. średniego dochodu mieszkańca. W Polsce wskaźnik ten wynosi 95 proc., co stawia nas w jednym rzędzie z krajami takimi, jak Austria, Francja, Luksemburg  i Meksyk. Dodatkowo wypadamy niezwykle dobrze, jeśli chodzi o ubóstwo ludzi starszych. W  Polsce wśród osób powyżej 65. roku życia ubogich jest zaledwie 5 proc., podczas gdy średnia krajowa sięga 15 proc. Kłopot polega jednak na tym, że większość dochodów, jakimi dysponują osoby starsze w naszym kraju, pochodzi z transferów publicznych (emerytur z systemu państwowego i innych świadczeń socjalnych). Znacznie mniej (bo tylko jedna piąta) wynika z pracy, a zaledwie jeden procent z oszczędzania dobrowolnego. Stawia to Polskę prawie na końcu szeregu wśród krajów OECD, gdzie średnia wynosi niespełna 20 proc.   Razem z nami na końcu są kraje Europy Środkowej. W Czechach i na Słowacji prywatne oszczędności stanowią pół procent dochodów seniorów. – Dzisiejsze 65-latki nie bardzo miały jak i gdzie oszczędzać, bo 20 lat temu w Polsce i krajach postkomunistycznych dopiero rozwijał się rynek – tłumaczy Ryszard Petru, partner w PwC. Jego zdaniem trudno przekonać także młodszych do tego, by zwiększali indywidualne oszczędzanie na emeryturę, bo wciąż istnieje przekonanie, że  emerytura musi pochodzić od państwa.

Materiał Partnera
Zainwestuj w przyszłość – bez podatku
Materiał Partnera
Tak możesz zadbać o swoją przyszłość
Emerytura
Wypłata pieniędzy z PPK po 2 latach oszczędzania. Ile zwrotu dostaniemy
Emerytura
Autozapis PPK 2023. Rezygnacja to dobry pomysł? Eksperci odpowiadają
Materiał Promocyjny
Technologia na etacie
Emerytura
Emeryci ograniczają wydatki. Mają jednak problemy z długami
Materiał Promocyjny
Jak sztuczna inteligencja może być wykorzystywana przez przestępców cybernetycznych?