Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE) to nowa forma dodatkowego oszczędzania na starość. Trochę jest podobna do indywidualnego konta emerytalnego (IKE), z tym że różne są zachęty podatkowe.

Wpłaty na IKZE można odpisać od podstawy opodatkowania (zwrot podatku następuje na podstawie zeznania podatkowego). Jest to zachęta, a nie ulga podatkowa, bo niezapłaconą daninę trzeba będzie odprowadzić, gdy będzie się podejmować pieniądze po osiągnięciu wieku emerytalnego (patrz ramka).

Około 4 tysięcy zł

Na IKZE można odłożyć rocznie do 4 proc. podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne za poprzedni rok. Zatem w tym roku wpłata na konto zależy od zarobków w 2011 r.

Jak sprawdzić, jaka była podstawa wymiaru składki w 2011 r.? Najlepiej po otrzymaniu rocznego PIT. Niestety, każdy musi to zrobić sam.

Jest jednak pewne ograniczenie. Wpłata na konto nie może być wyższa niż 4 proc. liczone od 30-krotności średnich zarobków. Oznacza to, że w 2012 r. maksymalnie na IKZE będzie można przelać 4030,8 zł i taką kwotę odpisać od podstawy opodatkowania przy rozliczaniu PIT za 2012 r. Skąd ta kwota? W 2011 roku 30-krotność średnich zarobków wyniosła 100 770 zł (w 2013 r., o ile nie wzrośnie limit wpłat, na IKZE będzie można maksymalnie ulokować ok. 4,2 tys. zł).

Jeśli nasze dochody do 15 września poprzedniego roku kalendarzowego były niższe niż 12-krotność wynagrodzenia minimalnego (mniej niż 17 tys. zł), to w następnym roku można wpłacić na konto równowartość 4 proc. od 12-krotności minimalnego wynagrodzenia, czyli ok. 660 zł.

Niewiele wyższy jest limit dla samozatrudnionych odprowadzających najniższą składkę na ubezpieczenie emerytalne. W ich przypadku w 2011 r. podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne nie przekroczyła 25 tys. zł. Zatem na IKZE mogą wpłacić w tym roku mniej niż 1 tys. zł.

Osoby małoletnie także mogą mieć taki rachunek. Ich składka zależy od dochodów z ubiegłego roku, ale istnieje dodatkowe obostrzenie w roku, w którym dokonywana jest wpłata, małoletni nadal musi uzyskiwać dochody z pracy. Właściwie taki warunek powinien dotyczyć wszystkich. Musi bowiem istnieć podstawa do odliczenia wpłaty.

Trwają przygotowania

IKZE mogą oferować: domy maklerskie, firmy ubezpieczeniowe, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, banki oraz powszechne towarzystwa emerytalne.

Z naszych informacji wynika, że wprowadzenie nowego konta do oferty planuje około 40 instytucji finansowych, ale tylko nieliczne zrobią to już w styczniu. Jedynie PZU Życie zapewnia, że produkt jest dostępny od 2 stycznia.

Wkrótce IKZE ma się znaleźć w ofercie BPH TFI i Aviva Życie (w styczniu), w towarzystwach emerytalnych, np. Amplico, PZU, Nordea (ale muszą one uzyskać wszystkie pozwolenia nadzoru), a także w towarzystwach funduszy inwestycyjnych: SKOK, Legg Mason, KBC, Skarbiec.

– Obserwując IKE, widzimy, że klienci interesują się rozwiązaniami związanymi z optymalizacją podatkową zwykle pod koniec roku – mówi Michał Wojciechowski, doradca zarządu DM BOŚ.

Opłaty nie są znane

Szczegóły nowych ofert nie są jeszcze znane.

– Opłaty w IKZE będą analogiczne do tych pobieranych w przypadku IKE – mówi Marcin Bednarek, wiceprezes BPH TFI.

Towarzystwa emerytalne twierdzą, że ich propozycja będzie tańsza w porównaniu z TFI. Przede wszystkim chcą konkurować wysokością opłaty za zarządzanie aktywami. Z kolei TFI podkreślają, że są w stanie przygotować bogatszą ofertę. W przeciwieństwie do PTE zaproponują nie jeden rodzaj funduszu, ale co najmniej kilka.

Konta będzie można zakładać w okienkach bankowych, za pośrednictwem agentów, a także przez Internet i call centre.

Różnice w korzyściach podatkowych

- W przypadku IKE oraz pracowniczych programów emerytalnych (PPE) późniejsza emerytura nie jest opodatkowana, ale oszczędności wpłacamy teraz już po obciążeniu ich podatkiem dochodowym.

- Z kolei w IKZE, dzięki odpisowi podatkowemu, wpłaty są teraz zwolnione z podatku dochodowego, jednak będzie on naliczony od uzyskanego w przyszłości świadczenia. Zatem w IKZE korzyść podatkowa pojawia się w fazie gromadzenia kapitału, a w IKE i PPE w fazie jego wypłaty (zwolnienie podatkowe odczujemy w okresie pobierania emerytury).

- Oszczędności gromadzone zarówno na IKE, IKZE, jak i w PPE są zwolnione z podatku od zysków kapitałowych (19-proc. podatek Belki).

Zmiany w systemie emerytalnym

Rząd zapowiedział wprowadzenie w tym roku kwotowej waloryzacji wypłacanych emerytur. Ma to zastąpić dotychczasowy sposób podnoszenia świadczeń, uwzględniający wzrost cen i płac. Po zmianach emerytury będą rosnąć nie o procentowy wskaźnik, ale o ok. 70 zł rocznie. Pomysł ten spotkał się ze sporą krytyką.