Z tego artykułu dowiesz się:
- W jakim tempie rosną dziś aktywa PPK.
- Kiedy, według prognoz ekspertów, wartość aktywów w PPK przekroczy barierę 100 mld zł.
- Co może wpłynąć na tempo wzrostu tego programu.
- Dlaczego PPK mają w przyszłości wyprzedzić OFE i kiedy to może nastąpić.
Pracownicze plany kapitałowe rosną coraz szybciej. Na koniec 2023 r. wartość zgromadzonych w nich aktywów wynosiła niemal 22 mld zł, rok później było to nieco ponad 30 mld zł, a na zamknięciu zeszłego roku 45 mld zł. W zeszłym roku aktywa urosły więc o ok. 15 mld zł. Tymczasem na koniec października 2026 r. aktywa PPK przebiły już 60 mld zł i dalej pną się w górę.
Dzieje się tak, bo rośnie liczba uczestników programu. Proces ten zapewne przyspieszy dzięki przyszłorocznemu automatycznemu zapisowi do PPK wszystkich pracowników, którzy dziś są poza tym systemem. Będą oni mogli wypisać się z udziału w tym programie, ale jak pokazuje doświadczenie poprzedniego autozapisu sprzed czterech lat, spora część jednak w nim zostanie. A w ślad za nimi do PPK napłyną dodatkowe pieniądze. Kiedy ich łączna pula przebije 100 mld zł?
Kiedy aktywa PPK sięgną powyżej 100 mld zł
– W mojej ocenie aktywa zgromadzone w PPK przekroczą 100 mld zł na koniec 2028 r. – prognozuje Paweł Borys, partner zarządzający MCI Capital, były prezes PFR i twórca programu PPK.
Borys opiera szacunki na założeniu, że do programu dołączy w najbliższych dwóch latach milion nowych uczestników, a łączna ich liczba przekroczy w ten sposób 5,5 mln. Jednocześnie wzrost płac wyniesie 5–6 proc., a średnia stopa zwrotu z inwestycji 6–7 proc.
– Wyzwaniem pozostają przedterminowe wypłaty środków przez uczestników, które przekraczają nawet 20 proc. To powinien być priorytet kampanii edukacyjnej, która pokazywałaby, że PPK to świetny produkt budujący długoterminowe bezpieczeństwo finansowe, a rezygnacja z uczestnictwa w tym programie lub wcześniejsza wypłata zgromadzonych oszczędności, to bardzo zła decyzja – mówi Borys.
– Myślę, że 100 mld zł w PPK przekroczymy przed 2030 r. – prognozuje Marcin Materna, CFA, doradca inwestycyjny, dyrektor departamentu analiz w Millennium Domu Maklerskim.
Jego zdaniem będzie to zależało od koniunktury na giełdzie. – Korekta na przykład o 20–30 proc. może opóźnić ten moment. Ale po korekcie przychodzi odreagowanie i nie sądzę, aby długoterminowo miało to większy wpływ na poziom aktywów PPK – ocenia szef departamentu analiz.
Z kolei dr Marcin Wojewódka, radca prawny, prezes zarządu Instytutu Emerytalnego, zauważa, że wszelkie prognozy wysokości aktywów PPK muszą uwzględniać długą listą zastrzeżeń. Wymienia np. inflację, wahania rynkowe, zmiany w prawie, nastawienie inwestorów, zaplanowany na 2027 r. kolejny autozapis do PPK.
Wpływ na stan aktywów w PPK mogą mieć także zdarzenia nagłe czy trudne do przewidzenia, jak pandemia czy wojna na Bliskim Wschodzie. – Ale oczywiście na podstawie dotychczasowego rozwoju PPK, struktury zgromadzonych aktywów, czy przede wszystkim historii przyrostu ich wartości, pewne prognozy można czynić – mówi Wojewódka. – Jeżeli więc utrzyma się średnie tempo przyrostu aktywów PPK z ostatnich dwóch lat, to granica 100 mld zł może zostać przekroczona gdzieś w połowie 2029 r., a przy powtórzeniu się wyjątkowo mocnego tempa wzrostu z 2026 r. nawet wcześniej, bo na początku 2029 r. – szacuje.
Prezes Instytutu Emerytalnego zwraca uwagę na czynniki, które stoją za dotychczasowym wzrostem. Wskazuje rosnące wpłaty do PPK związane z przyrostem liczby uczestników, rosnące w efekcie tego wpłaty od ich pracodawców i państwa oraz dobrą koniunkturę giełdową i wzrost wynagrodzeń, których procent stanowią wpłaty do programu.
Czytaj więcej
Znamy przyszłoroczne limity wszystkich programów długoterminowego oszczędzania z myślą o emeryturze. W sumie tylko na programy limitowane kwotowo m...
– Jakaś głębsza bessa giełdowa mogłaby odsunąć moment osiągnięcia 100 mld zł o kilka kwartałów, a długotrwała stagnacja rynków nawet dalej. Musimy jednak pamiętać, że ekspozycja aktywów PPK na akcje, razem z ETF-ami i funduszami, to około 50–55 proc., co oznacza, że ewentualne spadki na giełdzie uderzałyby w nie mniejszym stopniu – uważa Wojewódka.
Jego zdaniem wszystko powyższe nie zmienia podstawowej oceny, że PPK coraz wyraźniej stają się jednym z najważniejszych źródeł długoterminowego, prywatnego kapitału emerytalnego w Polsce. – O prawdziwym ich sukcesie będziemy jednak mogli mówić, gdy zamiast 4–5 mln uczestników w programie tym będzie oszczędzało ponad 10 mln Polaków, a aktywa zgromadzone zrównają się, a może nawet będą większe niż to, co zgromadziliśmy w OFE – przekonuje szef Instytutu Emerytalnego.
Kiedy PPK przeskoczą OFE
Szacuje przy tym, że na „przecięcie się” aktywów PPK i OFE będziemy czekali być może jeszcze nawet przez dekadę. Wskazuje, że na koniec października aktywa PPK były ponad sześć razy mniejsze od 370,5 mld zł aktywów netto OFE. Mimo to zamiana na pozycji lidera rynku jest nieuchronna. To dlatego, że zapadła polityczna decyzja o stopniowym wygaszaniu OFE. Zgromadzone w nich oszczędności za sprawą tzw. suwaka będą coraz szybciej przepływały do ZUS-u w ślad za tym, jak do wieku emerytalnego będzie się zbliżać coraz większa liczba uczestników tego programu, przy równocześnie stosunkowo niewielkich nowych wpłatach od małej liczby nowych uczestników.
– Oczywiście musimy też pamiętać, o różnicach w polityce inwestycyjnej OFE i PPK. Aktywa OFE, z uwagi na to, że inwestują one praktycznie wyłącznie w papiery udziałowe, czyli przede wszystkim w akcje, są dużo bardziej podatne na wahania koniunktury i są obarczone stosunkowo większym ryzykiem spadku wartości. Natomiast aktywa PPK z uwagi na ich konstrukcję inwestycyjną, ale też to, że składają się na nie wpłaty z trzech źródeł, a więc od uczestników, ich pracodawców i państwa, są w większym stopniu skazane na wzrosty – tłumaczy Wojewódka.
Czytaj więcej
Do 16 listopada tysiące uczestników Pracowniczych Planów Kapitałowych otrzymają przelewy po 250 zł w ramach wpłaty powitalnej. Środki trafią na rac...
Jego zdaniem taka sytuacja, przy ewentualnej dłuższej bessie na giełdzie sprawi, że zrównanie aktywów OFE i PPK nastąpi zapewne nie wcześniej niż w okolicach 2035 r. – I dopiero wtedy będziemy mogli powiedzieć, że PPK stały się najważniejszym w Polsce elementem dobrowolnej dodatkowej emerytalnej układanki. Ale raz jeszcze trzeba zastrzec, że powyższe to tylko prognozy – mówi prezes Instytutu Emerytalnego.
Ważny jest spokój i edukacja
Zdaniem Oskara Sobolewskiego, eksperta emerytalnego i rynku pracy HRK Payroll, to czego PPK teraz najbardziej potrzebują, to spokój. – Najbliższe miesiące to czas, kiedy za sprawą autozapisu o PPK znów zrobi się głośno. Warto wykorzystać te miesiące do pokazywania, czym są pracownicze plany kapitałowe, jakie są zasady działania tego programu. Chodzi o to, żeby osoby, które dotychczas tu nie oszczędzały, dowiedziały się z rzetelnych źródeł, na czym polega budowanie kapitału w tej formie, kto i ile do PPK wpłaca. Także o tym, że osoby, które zarabiają nie więcej niż 120 proc. płacy minimalnej, mają możliwość obniżenia swojej wpłaty podstawowej, przy zachowaniu pełnej wpłaty od swojego pracodawcy – wskazuje Sobolewski. – Sukcesowi autozapisu mogą zaszkodzić przede wszystkim błędne informacje dotyczące PPK – dodaje.