Portfele Polaków nadal pod presją. Za wysokie koszty życia

Polacy mimo dobrych wyników gospodarki wciąż nie czują się pewnie, jeśli chodzi o sytuację ich gospodarstw domowych. Za finansowe wyzwania odpowiadają przede wszystkim wysokie koszty życia, na które wskazuje 54 proc. osób – wynika z raportu Intrum European Consumer Payment. Na jego potrzeby przebadano 20 tys. osób w 20 europejskich krajach.

Foto: Tomasz Sitarski

Polacy kiepsko widzą finanse

Jako czynniki pogarszające sytuację finansową 42 proc. wskazało nieoczekiwane wydatki, zaś co czwarty wymienia stagnację wynagrodzeń. Autorzy badania zauważają, że wbrew ogólnemu przekonaniu, trudności w spłacie zobowiązań nie zawsze są powiązane z niską płacą – część osób zarabiających znacznie powyżej średniej krajowej również ma problemy z regulowaniem płatności na czas.

W Polsce zgodnie z badaniem 70 proc. osób płaci wszystkie rachunki na czas, co jednak na tle innych badanych państw jest jednym ze słabszych wyników. Gorzej jest tylko w Szwajcarii i Grecji, za to najlepiej (z wynikiem 83 proc.) w Hiszpanii oraz Austrii.

Czytaj więcej

Oszczędności

Polacy wśród najmniej zadłużonych nacji w UE. Czy to się zmieni?

Według najnowszych prognoz NBP wartość kredytów w relacji do PKB zamiast rosnąć, ma lekko spadać...

– Rachunki są w dużej mierze opłacane terminowo, a po latach niepewności finansowej, poczucie stabilności powoli powraca. Jest jednak wiele powodów, by wątpić w to, co przyniosą kolejne lata – wyjaśnia Johan Åkerblom, prezes Intrum. – Nasze badania wskazują, że wielu konsumentów wciąż tkwi w „trybie przetrwania”. Boją się inwestować lub wydawać pieniądze i są naznaczeni psychicznie i finansowo przez lata niestabilności gospodarczej. Niepewność geopolityczna i geoekonomiczna tylko potęguje ten niepokój – dodaje.

Widać to też w innych danych, jak już pisaliśmy w „Rzeczpospolitej” w 2025 roku wartość koszyka FMCG osiągnęła 314,9 mld zł, co oznacza wzrost o 4,7 proc. w porównaniu do 2024 r. Jednocześnie w ujęciu ilościowym odnotowano spadek sprzedaży o 2 proc., co jest efektem głównie kurczącej się sprzedaży alkoholi i napojów.

– Polski konsument cechuje się ograniczonym optymizmem – wskaźnik optymizmu konsumenckiego w grudniu 2025 r. wyniósł -1,5 pkt. Ostatnie dwa lata cechowały się lekkimi wzrostami optymizmu w pierwszej połowie roku i spadkami w drugiej. Pomimo poprawy wskaźników makroekonomicznych (spadek inflacji czy relatywnie niski poziom bezrobocia) konsument pozostaje ostrożny w ocenie swojej sytuacji finansowej czy planowaniu wydatków – mówi Monika Dyrda, dyrektor komercyjna w  NIQ.

Kryzys w gospodarstwach

Eksperci wskazują, że zgodnie z danymi część gospodarstw domowych wciąż funkcjonuje na granicy swojej odporności finansowej. Już w końcówce 2025 r. aż 80 proc. Polaków szukało sposobów na obniżenie kosztów utrzymania, a do 28 proc. wzrósł odsetek tych, którzy zarabiają tylko na podstawowe potrzeby. Spowolnienie widać w gastronomii i handlu – od żywności, przez elektronikę, po ubrania.

– Wysokie koszty życia są dla wielu realnym obciążeniem – szczególnie, że mimo spadku inflacji ceny nie wróciły do poziomów sprzed ostatnich wstrząsów. Do tego dochodzą nieoczekiwane wydatki, które w przypadku osób o niskich dochodach natychmiast powodują napięcia – mówi Agnieszka Durlik, członkini zarządu KIG, Forum Ekspertów Ad Rem. – Na ocenę sytuacji wpływa nie tylko ekonomia, ale i psychologia. Po kilku latach bardzo wysokiej inflacji część konsumentów ma poczucie trwałego pogorszenia warunków życia. Nawet jeśli wynagrodzenia rosną, to dla wielu osób tempo wzrostu płac nie nadąża za wcześniejszym skokiem cen – dlatego mówią o stagnacji dochodów – dodaje.