Pasażer może żądać odszkodowania za odwołanie lub opóźnienie lotu, chyba że przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem czynników niezależnych, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Takie wydarzenia to np. nagłe zjawiska pogodowe, strajk personelu lotniska czy kontrolerów ruchu lotniczego, wojna albo zamieszki, kolizja z ptakami.

Pasażer nie otrzyma odszkodowania w sytuacji, gdy linia lotnicza poinformowała go o odwołaniu lotu minimum dwa tygodnie wcześniej lub gdy taką informację otrzymał na kilka dni przed wylotem, ale przewoźnik zaoferował mu takie połączenie, że do miejsca docelowego dotrze nie później niż cztery godziny później, niż pierwotnie planowano.

Czytaj więcej

Chaos na lotniskach. Jak nie wydać za dużo pieniędzy

Ile wynosi odszkodowanie

Linie lotnicze w UE mają szereg obowiązków względem pasażerów. Jeśli lot został odwołany, przewoźnik musi zapewnić pasażerom przelot w najbliższym możliwym terminie. Pasażer może zamiast tego otrzymać całkowity zwrot kosztów za bilety.

Odszkodowanie przysługuje, kiedy lot jest odwołany oraz opóźniony powyżej trzech godzin z przyczyn leżących po stronie przewoźnika. Wysokość odszkodowania zależy od długości trasy oraz tego, czy lot jest poza obszar UE i wynosi:

● 250 euro dla lotów o długości do 1500 km;

● 400 euro dla lotów wewnątrzwspólnotowych o długości powyżej 1500 km;

● 400 euro dla lotów innych niż wewnątrzwspólnotowe o długości od 1500 km do 3500 km;

● 600 euro dla lotów innych niż wewnątrzwspólnotowe o długości powyżej 3500 km.

Regulacja ta dotyczy lotów, które zaczynają lub kończą się na lotniskach na terenie UE. Jeżeli lotnisko, na którym miała mieć miejsce przesiadka, znajduje się w kraju członkowskim UE, a port wylotu i przylotu są poza terenem Unii Europejskiej, to pasażer nie może ubiegać się o odszkodowanie za odwołany lub opóźniony lot. Oprócz rekompensaty finansowej przewoźnik powinien zadbać o pasażerów na lotnisku. Mają oni prawo do otrzymania pisemnej informacji o przepisach na temat odszkodowania i przysługującej pomocy oraz do opieki obejmującej otrzymanie bezpłatnych posiłków i napojów, a także zakwaterowania (łącznie z pokryciem kosztów transportu między lotniskiem a hotelem).

W razie odwołania lotu pasażerowie mogą wybrać pomiędzy zwrotem kosztów biletu a podróżą do miejsca docelowego według zmienionego połączenia, a w przypadku opóźnienia – zwrotu kosztów biletu lub kupno lotu powrotnego do pierwszego miejsca odlotu, gdy opóźnienie wynosi co najmniej pięć godzin.

Czytaj więcej

Jak płacić za granicą, by nie przepłacać

Gdy strajkuje personel naziemny

Jeżeli loty są odwołane z powodu odejścia z pracy personelu lotnisk, odszkodowanie nie należy się pasażerom, ponieważ przewoźnik lotniczy nie odpowiada za organizację pracy kontrolerów ruchu lotniczego.

W takiej sytuacji pasażerom należy się zwrot w terminie siedmiu dni pełnego kosztu biletu za cenę, za którą został on zakupiony, w tym także za całą podróż, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera.

Pasażerom przysługuje też lot alternatywny do pierwotnego miejsca podróży. Przewoźnik musi tutaj zapewnić na swój koszt alternatywne połączenie do celu podróży pechowych turystów w możliwie jak najszybszym terminie. Możliwa jest też zmiana planu podróży do miejsca docelowego na porównywalnych warunkach, w najwcześniejszym możliwym terminie albo w późniejszym, wybranym przez pasażera. To, z którego uprawnienia skorzysta pasażer, zależy wyłącznie od jego wyboru. Przewoźnik nie może tutaj nic narzucić.

Odszkodowanie za przyspieszony lot

Zdarza się też tak, że samolot odlatuje wcześniej, niż planowano. Start samolotu o ponad godzinę przed wyznaczonym czasem pozwala kwalifikować taki rejs jako „odwołany” – uznał TSUE w wyroku z 21 grudnia 2021 r. Co to oznacza? Jeśli przewoźnik przyspieszy lot i nie poinformuje o tym pasażerów z co najmniej dwutygodniowym wyprzedzeniem, będą oni mogli powołać się na rozporządzenie Parlamentu Europejskiego 261/04. Zgodnie z nim w przypadku odwołanego lotu przewoźnik ma obowiązek zapewnić nam miejsce w samolocie na tej samej trasie, w możliwie szybkim terminie. Pasażer może też całkowicie zrezygnować z jego usług, wówczas należy mu się zwrot ceny biletów. W obu przypadkach można również ubiegać się o odszkodowanie (w zależności od odległości, 250, 400 lub 600 euro).

– Z punktu widzenia pasażerów to na pewno bardzo ważne orzeczenie. W AirCashBack zdarzały się już sprawy, gdzie pasażerom przyspieszano loty, lecz droga sądowa nie pozwalała na uzyskanie satysfakcjonującego rozstrzygnięcia. Polskie sądy, stosując wykładnię przepisów rozporządzenia, jednoznacznie stały na stanowisku, że tylko trzygodzinne opóźnienia w przylocie uprawnia do uzyskania odszkodowania. Jednak, co podkreślił Trybunał, zarówno podczas opóźnienia lotu, jak i jego przyśpieszenia pasażerowie tracą możliwość swobodnego dysponowania swoim czasem i doznają z tego tytułu różnych niedogodności. Dlatego też należna jest im stosowna rekompensata – mówi adwokat Krzysztof Burzyński, dyrektor działu prawnego w AirCashBack.

Gdy linie lotnicze odmawiają odszkodowania

Pasażer może dochodzić odszkodowania samodzielnie, poprzez stronę internetową linii lotniczych albo z pomocą profesjonalisty. Na rynku jest kilka firm, które pomagają pasażerom, ale biorą za to prowizję. Najlepiej zacząć starania samodzielnie, gdyż może się okazać, że przewoźnik nie będzie robił żadnego problemu z wypłatą.

Powierzenie sprawy wyspecjalizowanej firmie (np. Delayfix, Fly&I, Zwrotzalot.pl, AirCashBack) zwykle kończy się sukcesem, ale za to trzeba zapłacić. Przeważnie firmy takie biorą prowizję od wyegzekwowanej kwoty, wynoszącą około 25 proc. wygranej kwoty, niekiedy do tego dochodzą dodatkowe opłaty administracyjne.