Podczas konferencji Parkiet ExChange zastanawialiśmy się m.in. czy 2027 r. może być rokiem rynku kapitałowego? Jest na to szansa czy jednak to, co najlepsze już się wydarzyło?
Moim zdaniem rok 2027 może być dobrym rokiem dla polskiego rynku kapitałowego. I nie dlatego, że wydarzy się coś całkowicie nowego, spektakularnego, ale dlatego, że może dojść do kumulacji kilku trendów, które dojrzewają od lat. Pierwszym z czynników może być dalszy napływ kapitału emerytalnego. PPK stale rosną, już dziś ich aktywa przekraczają 60 mld zł. Na podobnym poziomie są środki zgromadzone w IKE i IKZE. Z różnych badań i ankiet wynika, że Polacy coraz bardziej świadomie myślą o emeryturze i wykorzystują w tym celu różne instrumenty, w tym kapitałowe. Drugi czynnik to potrzeby inwestycyjne polskiej gospodarki: transformacja energetyczna, cyfryzacja, obronność i infrastruktura będą wymagały ogromnych nakładów kapitałowych. Rynek kapitałowy jest naturalnym miejscem ich pozyskiwania. Wreszcie dzięki realizowanej na wielu poziomach i przez wiele podmiotów szeroko rozumianej akcji edukacyjnej rośnie świadomość inwestorów: rozwój PPK i zainteresowanie długoterminowym oszczędzaniem budują bazę uczestników rynku. To proces wolny, ale bardzo ważny.
W statystykach KDPW mamy ponad 3 mln rachunków papierów wartościowych. To jest sukces? Jak duży jest jeszcze potencjał w przyciąganiu ludzi na giełdę?
Rosnąca liczba rachunków papierów wartościowych to oczywiście bardzo dobra wiadomość dla rynku, ale ważniejsze są dane o aktywności inwestorów indywidualnych. Na szczęście wzrostowi liczby rachunków towarzyszy wzrost aktywności krajowych inwestorów detalicznych. Po pierwszym półroczu 2026 r. liczba aktywnych rachunków maklerskich wyniosła 444 tys. W tym czasie krajowi inwestorzy indywidualni zwiększyli wartość obrotów do poziomu 78 mld zł, najwyższego od pierwszego półrocza 2021 r. Niezbędna jest jednak zmiana fundamentalna, która spowoduje, że więcej oszczędności trafi na rynek kapitałowy. Aktywa finansowe gospodarstw domowych przekroczyły 4,1 bln zł, jednak wartość posiadanych przez Polaków akcji notowanych na GPW stanowi niecałe 3 proc. tej kwoty. Z badania banku PKO BP, prezentowanego wiosną tego roku, wynika, że depozyty, gotówka i obligacje razem stanowią około 71 proc. aktywów finansowych gospodarstw domowych w Polsce, w porównaniu do 45 proc. w czterech największych krajach UE (Niemcy, Francja, Włochy i Hiszpania) oraz 62 proc. w Europie Środkowo-Wschodniej (Węgry, Czechy i Słowacja).
W tym kontekście duże oczekiwania na 2027 r. są związane z OKI. Czy te oczekiwania nie są nieco na wyrost? Czy to nie będzie produkt, z którego skorzystają głównie osoby, które już inwestują na giełdzie?
OKI z pewnością wpłyną pozytywnie na rozwój rynku kapitałowego, ale moim zdaniem będzie to pewien proces, a nie skok. Rozwiązanie to może pomóc Polakom przejść od oszczędzania do inwestowania. Jeżeli część kapitału, który dziś pozostaje przede wszystkim w produktach oszczędnościowych, zacznie stopniowo trafiać do funduszy inwestycyjnych, ETF-ów czy na rynek akcji, OKI wzmocni rozwój rynku kapitałowego. Badanie zlecone przez warszawską giełdę i PKO BP pokazuje, że nowe rozwiązanie ma potencjał aktywizowania nie tylko obecnych inwestorów, ale także osób odkładających decyzję o inwestowaniu oraz tych, którzy dotychczas nie interesowali się rynkiem kapitałowym.
Co będzie kluczowe, jeśli chodzi o sukces OKI i jak go mierzyć?
O sukcesie OKI zdecyduje przede wszystkim atrakcyjna oferta instytucji finansowych. Nie mniej ważna będzie edukacja i odpowiednia komunikacja produktu. A jeśli chodzi o ocenę programu, to prawdziwym testem sukcesu OKI będzie liczba nowych, długoterminowych inwestorów oraz nowy kapitał. Te wskaźniki będą miały największe znaczenie dla rozwoju polskiego rynku kapitałowego w 2027 r. i kolejnych latach.
Rynek kapitałowy powinien jeszcze mocniej postawić na marketing? OKI wydają się dobrym pretekstem do tego.
Rozwój rynku kapitałowego nie ma być celem samym w sobie, ale sposobem na zwiększenie dostępu przedsiębiorstw do finansowania i umożliwienie gospodarstwom domowym uczestniczenia we wzroście wartości notowanych firm. Tak powinno brzmieć motto rynku kapitałowego. Wydaje mi się, że rynek nie tyle potrzebuje marketingu, ile dobrego PR-u a przede wszystkim edukacji, by świadomie budować swoją pozycję na szeroko rozumianym rynku finansowym. A to wiąże się z wieloma czynnikami: stabilnością regulacyjną, prostotą podatkową, czy realnymi zachętami do inwestowania.
To, czego brakuje rynkowi kapitałowemu to wciąż brak nowych spółek na giełdzie. Co jest źródłem problemu? Wyceny po czterech latach hossy nie mogą być usprawiedliwieniem.
Problemy od lat są te same: to przede wszystkim koszt pozyskania kapitału na giełdzie i rosnące wymogi regulacyjne. Spółki decydują się na IPO dlatego, że pozyskanie kapitału jest łatwiejsze, szybsze i tańsze niż inne opcje. Dlatego kluczowe pytanie nie brzmi: jak zachęcić emitentów, tylko jak sprawić, by wejście na rynek kapitałowy było dla zarządu spółki najbardziej racjonalną decyzją.
Co rynek kapitałowy może zrobić, by przyciągnąć większą liczbę emitentów?
Aby przyciągnąć na parkiet nowych emitentów, rynek kapitałowy musi przede wszystkim przestać być dla przedsiębiorców torem przeszkód, a stać się najefektywniejszym i najtańszym źródłem pozyskania kapitału na rozwój. Dzisiaj główną barierą dla wielu świetnych, polskich firm są koszty wejścia oraz późniejszy gorset regulacyjny i biurokratyczny. Dlatego pierwszym krokiem powinno być maksymalne uproszczenie procedur dopuszczeniowych. Duże nadzieje wiążemy tu z unijnym pakietem Listing Act. Wreszcie, jako rynek musimy lepiej odpowiadać na potrzeby nowoczesnych biznesów i firm rodzinnych. Wielu założycieli obawia się, że wejście na giełdę oznacza utratę kontroli nad firmą, którą budowali latami. Szersze otwarcie na akcje uprzywilejowane co do głosu czy lepsza edukacja pokazująca, że giełda to doskonałe narzędzie do przeprowadzenia sukcesji i budowania globalnej wiarygodności, mogłyby przełamać ten opór.
W 2026 r. tematem numer jeden, jeśli chodzi o infrastrukturę rynku kapitałowego był debiut systemu WATS na GPW. Rok 2027 to chyba będzie rok KDPW w związku z przejściem na cykl rozrachunkowy T+1?
Sądzę, że przejście europejskiego rynku kapitałowego na cykl rozrachunkowy T+1, zaplanowane na 11 października 2027 r., można postrzegać nie jako zmianę techniczną, lecz jako fundamentalną transformację procesów posttransakcyjnych w całym europejskim ekosystemie rynku kapitałowego. Skrócenie cyklu rozrachunku z dwóch do jednego dnia roboczego to odpowiedź na globalne trendy obserwowane już m.in. w Stanach Zjednoczonych i służy zwiększeniu bezpieczeństwa, efektywności operacyjnej oraz konkurencyjności europejskich rynków finansowych.
Jak duże będzie to wyzwanie z punktu widzenia KDPW i całego rynku?
Z perspektywy infrastruktury rynku mogę powiedzieć, że Polska znajduje się w gronie państw aktywnie przygotowujących się do zmiany cyklu rozrachunkowego. Proces ten jest koordynowany zarówno na poziomie europejskim przez ESMA i EU T+1 Industry Committee, jak i krajowym, gdzie pod przewodnictwem UKNF funkcjonuje dedykowana grupa robocza skupiająca przedstawicieli wszystkich kluczowych instytucji rynku finansowego. Szczególnie istotna jest rola KDPW, który odpowiada za przygotowanie infrastruktury depozytowo-rozrachunkowej do funkcjonowania w nowym modelu. KDPW jest na zaawansowanym etapie przygotowań do wdrożenia cyklu rozrachunkowego T+1. Ocena stopnia przygotowania polskich instytucji finansowych również jest pozytywna. Najważniejsi uczestnicy rynku, w tym banki powiernicze, domy maklerskie, fundusze inwestycyjne oraz fundusze emerytalne, są zaangażowani w prace krajowych grup roboczych i prowadzą analizy wpływu nowych wymogów na własne procesy operacyjne oraz systemy informatyczne. Jednocześnie należy pamiętać, że największe wyzwania nie dotyczą samego rozrachunku, lecz organizacji całego procesu posttransakcyjnego. W modelu T+1 znacząco skraca się czas dostępny na potwierdzenie, alokację i uzgodnienie transakcji, co wymaga wyższego poziomu automatyzacji oraz standaryzacji działań po stronie wszystkich uczestników rynku. W mojej ocenie infrastruktura rynku kapitałowego w Polsce jest dobrze przygotowana do przejścia na T+1, a najbliższe kilkanaście miesięcy będzie kluczowe dla finalizacji dostosowań po stronie uczestników rynku.
Czego jeszcze możemy się spodziewać po KDPW w 2027 r.
Mam nadzieję, że jak zawsze tylko dobrych rzeczy. Poza zmianą cyku rozrachunkowego, w 2027 r. planujemy wdrożenie kilku rozwiązań, które pozytywnie wpłyną na uczestników rynku lub wynikają ze zmian regulacyjnych. W ramach udostępnionej w maju 2026 r. w środowisku testowym warstwy systemu depozytowo-rozrachunkowego opartej na technologii DLT w 2027 r. planujemy przeprowadzenie pilotażu rynkowego we współpracy z zainteresowanymi uczestnikami. Pilotaż będzie realizowany w środowisku testowym i obejmie zarówno realizację rozrachunków DvP z wykorzystaniem zewnętrznego rozwiązania pieniądza cyfrowego, jak i współpracę przy budowie rozwiązań własnych uczestników opartych na warstwie DLT systemu depozytowo-rozrachunkowego. Na październik przyszłego roku zaplanowaliśmy wdrożenie funkcjonalności umożliwiającej obsługę wypłat świadczeń z amerykańskich papierów wartościowych, w szczególności wypłaty dywidendy z akcji dostępnych na rynku GlobalConnect, z zastosowaniem preferencyjnej stawki podatku u źródła od dywidend dla uprawnionych beneficjentów. Z kolei na kwiecień przyszłego roku zaplanowaliśmy uruchomienie nowej aplikacji dedykowanej automatycznej rejestracji w KDPW instrumentów strukturyzowanych. Obecnie wnioski o rejestracje tej kategorii instrumentów są składane do KDPW w sposób tradycyjny. W ramach nowej aplikacji Rejestracja Papierów Wartościowych (RPW) polscy i zagraniczni emitenci będą składać wnioski o rejestrację: bankowych praw pochodnych (w tym wypadku dotyczy to tylko polskich emitentów), certyfikatów strukturyzowanych, obligacji strukturyzowanych oraz warrantów strukturyzowanych.